Sovuq. Ustiga ustak, batareyalar o‘zlarining «qaynoq fe’li» bilan quvontirish o‘rniga ob-havo bilan xoin til biriktirib, isimay qo‘ydi. Nimadir aniq noto‘g‘ri ketyapti. Keling, batareyalar nega sovuq urush e’lon qilgani va o‘zining asosiy vazifasini — isitishni shunchalik mas’uliyatsiz bajarmayotganini aniqlaymiz.
Isitish yomon. Haqiqatni qazib topamiz...
1. Batareyalarning aybi yo‘q
Ehtimol, batareyalar egasini sovqotdirmaslik uchun jon-jahdi bilan harakat qilyapti. Issiqlik yo‘qligining asosiy aybdori radiatorlar emas, issiqlik tashuvchi suvdir. Stoyaklarni ushlab ko‘ring. Issiqlik keladigan stoyak sovuq bo‘lsa, batareyaning aybi yo‘q.
Nima qilish kerak? Xususiy uyda sovuq batareyalar sababi qozon quvvatining yetishmasligi bo‘lishi mumkin. Agar sovuq stoyak markaziy isitishli ko‘p qavatli uyda bo‘lsa, uy-joy kommunal xizmatiga (JEK) murojaat qilish kerak. Kommunal xizmatchilarni qo‘zg‘atib bo‘lmasa, Tashteploenergo ga qo‘ng‘iroq qiling. Hozir @poytaxtuz_bot ishga tushirilgan, unda ariza qoldirish mumkin. Sizga qayta qo‘ng‘iroq qilib, kvartira nega iliq emasligini aniqlashadi. Kvartirada batareya yomon isisa, qayerga murojaat qilish kerak? 1055 qisqa raqamiga yoki (71) 210 01 87 ga qo‘ng‘iroq qiling.
Stoyak, ya’ni asosiy issiqlik o‘tkazgichi issiq bo‘lsa, sabotajchi baribir batareyaning o‘zi.
Faqat fanatizmsiz: issiq stoyak oson kuydiradi, shuning uchun kaftingiz bilan ehtiyotkorlik bilan ushlang, butun kuchingiz bilan changallamang.
2. Batareyalardagi havo
Batareyalar havo tiqinlari paydo bo‘lgani uchun salgina iliq bo‘lishi mumkin. Bunda issiq suv odatdagidek aylana olmaydi. Havoni havo chiqargich (kranchalar) yordamida chiqarish mumkin. Shundan keyin tizim normal ishlay boshlaydi va batareyalar isiydi.
Ehtiyot bo‘ling! Kranchadan issiq suv sachrashi mumkin. Idish qo‘ying, latta tayyor tuting va juda ozgina oching. Ishonchingiz komil bo‘lmasa, santexnikni chaqirgan ma’qul.
Umuman, batareyalar yashovchilar bilan sovuq urush boshlashini kutmaslik kerak. Tizimdan havoni vaqti-vaqti bilan chiqarib turish osonroq. Aytgancha, batareya ishini o‘zi nazorat qiladigan va zarur bo‘lsa shoshilinch chora ko‘radigan avtomatik havo chiqargichlar ham bor.
Stoyaklar issiq, radiatorda esa havo chiqargich yo‘q bo‘lsa, tiqinni burab chiqarish kerak. Albatta, bu bilan ovora bo‘lishga to‘g‘ri keladi, ustiga-ustak polga suv to‘kib yuborish xavfi bor. Faqat o‘zingizning emas: tizimdagi suv issiq, quyidagi qo‘shnilar kutilmagan dushni qadrlamasa kerak. Ko‘p kvartirali uyda tiqinni o‘zingiz burab chiqarmagan ma’qul. Shuning uchun santexnikni chaqirgan yaxshi. Shu bilan birga ustadan batareyalarga eng oddiy va arzon kranchalarni o‘rnatib berishini so‘rang.
3. Stoyaklar issiq. Havo yo‘q, batareyalar esa zo‘rg‘a iliq yoki sovuq
Batareyalarda havo tiqinlari yo‘q. Stoyaklarni tekshirdingiz — issiq. Radiator esa baribir zo‘rg‘a iliq. Ehtimol, tizim noto‘g‘ri ulangan. Batareyaning stoyakka ulanadigan ikkita joyi bor — «kirish» va «qaytish». Yuqoridan keladigan stoyakdan issiq suv batareyaga tushadi, uning barcha seksiyalaridan o‘tib, pastki stoyakka tushadi. Issiqlik bunday yo‘lni faqat tizim to‘g‘ri ulangan bo‘lsagina bosib o‘tadi. Ammo amaliyot ko‘rsatishicha, «chaqqon ustalar» ikkala stoyakni bitta joyga ulab qo‘yishi uchraydi. Aylanish buziladi va batareyaning bir qismi aslida sovuq qoladi.
Tizimni qayta qilish mumkin, lekin qiyin. Sovuq paytda bu umuman muammo: tizimdan suvni to‘kishga to‘g‘ri keladi. Vaziyatni oqim uzaytirgich tuzatadi. Bu uchi toraytirilgan uzun nay bo‘lib, «noto‘g‘ri» batareyaning yuqori ulanishiga kiritiladi. Oqim uzaytirgichni ixtisoslashgan do‘kondan sotib olish mumkin (arzon turadi) yoki diametri 18 mm li mis suv quvuridan yasash mumkin. Ovora bo‘lishga to‘g‘ri keladi, lekin issiqlik yo‘qligi va batareyaning notekis isishi muammosi a’lo darajada hal bo‘ladi.
Ogohlantirish: ko‘p kvartirali uyda tizimdan suvni o‘zingiz to‘kish, odatda, mumkin emas — bu bilan kommunal xizmatlar shug‘ullanadi. Noto‘g‘ri yasalgan uzaytirgich esa batareya yanada yomon isishiga yoki hatto oqib qolishiga olib kelishi mumkin. Santexnikni chaqirgan ma’qul: u nayni ham tanlaydi, kerakli joyga ham o‘rnatadi.
4. Muammo avtonom isitishda
Avtonom isitishli uyda issiqlik yo‘qligi muammosi ancha oson hal qilinadi. Tizimga issiq suvning quvurlar va batareyalar bo‘ylab «sayohatini» tashkil qiladigan sirkulyatsion nasos kiritish yetarli. Issiq suv radiatorlarning barcha qismlariga tekis tarqaladi. Sirkulyatsion nasos sotib olayotganda quvvatiga e’tibor bering: isitiladigan uy maydoni qancha katta bo‘lsa, nasos shuncha kuchli bo‘lishi kerak. Nasos qozon ishlab chiqaruvchisi belgilagan ko‘rsatkichlarga mos kelishiga ishonch hosil qiling. Nasos quvvati kerakligidan sal yuqori bo‘lishi mumkin. Albatta, nasos qanchalik kuchli bo‘lsa, narxi ham shunchalik baland. Lekin nasosning imkoniyati bunga arziydi. Umuman, tizim nozikliklarini tushunmoqchi bo‘lib, miyani sindirib qo‘yish mumkin. Mutaxassislarga murojaat qilgan yaxshi.
Ehtiyot bo‘ling! Nasos quvurlarga kiritiladi va elektr tarmog‘iga ulanadi. Quvvat yoki ulanishdagi xato ham nasosni, ham qozonni buzishi mumkin. Shubhangiz bo‘lsa, santexnik yoki isitish mutaxassisini chaqiring.
5. Batareya tiqilib qolgan
Tiqilish sovuq batareyalarning ancha tez-tez uchraydigan sababi. Tizim ikki holatda tiqiladi: batareyalar eski bo‘lsa; issiq suv filtrlardan tozalanmasdan, oddiy qilib aytganda, tizimga iflos holda kelsa. Vaqt o‘tishi bilan cho‘yan batareyalarning ichki devorlari ohak va zang qatlami bilan qoplanadi. Shu cho‘kmalar tizimni tiqib qo‘yadi. Tiqilgan batareyalarni yuvish kerak, yanada yaxshisi — samaradorligi yuqori, ko‘rinishi chiroyliroq va ishi barqarorroq zamonaviy asboblarga almashtirish.
Tajriba va bilimsiz batareyalarni o‘zingiz yuvish — XAVFLI. Kuyib qolish yoki qo‘shnilarni qaynoq suv bilan bosib ketish mumkin. Batareyadan yig‘ilib qolgan qattiq aralashmalarni chiqarib olish unchalik oson emas. Santexnikni chaqiring, u batareyalarni qanday puflash va tozalashni biladi, ozgina yo‘qotish bilan.
Aslida batareyalar yomon isishining sabablari ancha ko‘p! Quvur diametrining noto‘g‘ri tanlanishi, batareyalar va qozonning noto‘g‘ri moslashtirilishi, bitta kichik uchastkaning o‘tkazuvchanligi buzilishi ham butun tizimni to‘xtatib qo‘yadi. Aynan sizning holatingizda haqiqiy sababni topishni faqat bilimdon mutaxassis uddalay oladi. Ustabor katalogida bu noyob tizimning nozikliklarini biladigan isitish va santexnika mutaxassislarining kontaktlari bor. Hammaga tinchlik va issiq batareyalar tilaymiz.
