
Quyida bosqichma-bosqich qo‘llanma keltirilgan: shamol aynan qayerdan kirayotganini qanday aniqlash, qulflarga zarar yetkazmasdan furniturani «qishki rejim»ga o‘tkazish va rezinani qachon yangilash kerakligini ko‘rib chiqamiz.
30 soniyada shamol qayerdan kirayotganini qanday aniqlash mumkin
Tabaqa chetidagi vintlarni burashdan oldin ikkita oddiy tekshiruvni o‘tkazing:- Oddiy qog‘oz varag‘i bilan test. Derazani oching, rama va rezina orasiga oddiy A4 qog‘ozini qo‘yib, dastakni yoping. Qog‘ozni o‘zingizga tortib ko‘ring. Agar u hech qanday qarshiliksiz oson chiqib ketsa — shu nuqtada qisish kuchi bo‘shashgan. Shu tarzda derazaning butun perimetri bo‘ylab tekshirib chiqing.
- Oynadan kelayotgan sovuq havo oqimini tekshirish. Ba’zida derazadan shamol kirayotgandek tuyuladi, aslida esa keng oyna paketidan sovigan havo pastga tushayotgan bo‘ladi. Tabaqa tutashgan joylarga yoqilgan zajigalka yoki nam kaftingizni yaqinlashtiring: haqiqiy tirqish bo‘lsa, olov xona tomonga aniq og‘adi, oshiq-moshiq (petlya) yoki yon devor (otkos) qismidan esa sovuq oqim seziladi.
Muhim: O‘rnatilganiga hali bir yil bo‘lmagan yangi plastik romlarni «qishki rejim»ga o‘tkazmang. Yangi va yumshoq rezinani haddan tashqari qattiq qisish furnituraga ortiqcha yuklama beradi hamda zichlagichni muddatidan oldin yassilab qo‘yadi.
Plastik romlarni «qishki rejim»ga o‘tkazish: bosqichma-bosqich yo‘riqnoma
Tabaqaning ramaga qisilish kuchi eksentriklar (sapfalar) — deraza tabaqasining yon tomonida joylashgan metall silindr yoki oval shakldagi detallar orqali sozlanadi. Furnitura markasiga qarab (Akfa, Roto, Siegenia, Maco, Kale) sizga 4 mm li olti qirrali kalit (shestigrannik), Torx T15 yulduzchali kalit, ombur (passatiji) yoki yassi otvyortka kerak bo‘ladi.
1-qadam. Tabaqadagi barcha eksentriklarni toping
Derazani oching va tabaqaning dastak tomonidagi, yuqori, pastki hamda oshiq-moshiq (petlya) tomonidagi metall qirralarini ko‘zdan kechiring. Standart romda odatda 3 tadan 6 tagacha sapfa joylashgan bo‘ladi.
2-qadam. Belgilarning (riska) hozirgi holatini aniqlang
Har bir eksentrik ustida maxsus belgi — nuqta, chiziqcha (riska) bor yoki detalning o‘zi oval shaklida bo‘ladi:• Chiziqcha tepaga yoki pastga qaragan (oval tik holatda) — standart «yozgi» yoki neytral rejim.
• Chiziqcha ko‘cha tomonga burilgan — eng kuchsiz qisish.
• Chiziqcha xona (rezina) tomonga burilgan — maksimal «qishki» qisish rejimi.
3-qadam. Sapfalarni kuchaytirilgan qisish holatiga buring
Olti qirrali kalitni eksentrik o‘yiqchasiga soling va uni belgi xona tomonga qaraydigan qilib buring. Agar sapfa oval shaklda bo‘lib, kalit tushadigan joyi bo‘lmasa — uni o‘zingizga biroz torting (ayrim modellarda prujinali bo‘ladi) va ombur yordamida gorizontal holatga buring.
4-qadam. Dastak yurishini tekshiring va qog‘oz testini takrorlang
Derazani yoping. Dastak (ruchka) g‘ichirlamasdan va ortiqcha kuch ishlatmasdan ravon burilishi kerak. Agar dastak juda qiyin yopilsa, qisishni 1–2 millimetrga bo‘shating — aks holda qishda asosiy qulflash mexanizmini (reduktorni) sindirib qo‘yish oson.
Umumlashtirilgan jadval: qayerdan shamol kiryapti, sababi, yechimi
| Shamol qayerdan sezilyapti | Ehtimoliy sabab | Nima qilish kerak |
| Tabaqaning butun perimetri bo‘ylab, A4 qog‘oz oson chiqyapti | Qisish kuchi bo‘shashgan yoki rezina qurib qolgan | Sapfalarni qishki rejimga o‘tkazish; rezina qotgan bo‘lsa — almashtirish |
| Yuqori yoki pastki oshiq-moshiq (petlya) qismidan | Tabaqa o‘z og‘irligi bilan pastga osilib qolgan | Petlyalardagi olti qirrali vintlar orqali tabaqa balandligi va qisilishini sozlash |
| Deraza tokchasi (podokonnik) yoki yon devor (otkos) ostidan | Tashqi montaj ko‘pigi (pena) quyosh va namlikdan yemirilgan | Tashqi chokni ochib, qayta ko‘pik (pena) urish va germetik/nashchelnik bilan yopish |
| Ochilmaydigan (gluxoy) oyna va rama tutashgan joydan | Shtapik deformatsiyaga uchragan yoki oyna paketi rezinasi eskirgan | Shtapikni qayta o‘rnatish yoki zichlagich konturini almashtirish |
Qachon sozlash yordam bermaydi va rezinani almashtirish kerak bo‘ladi
O‘zbekiston iqlimida plastik romlar kuchli sinovdan o‘tadi: yozda profil va rezina quyoshda +60 °C gacha qiziydi, chang va quruq havo esa elastik materialni quritib yuboradi. Natijada 4–6 yil ichida zichlagich o‘z yumshoqligini yo‘qotadi, yoriladi va qattiq plastmassaga aylanib qoladi. Bunday holatda sapfalarni qattiq burash faqat furniturani sindiradi, lekin shamolni to‘xtatmaydi.
Zichlagich rezinani mustaqil ravishda qanday tanlash va almashtirish mumkin
- Namuna oling. Eski rezinaning kichik bir bo‘lagini rama ariqchasidan (pazidan) tortib chiqaring va qurilish bozori yoki furnitura do‘koniga o‘zingiz bilan oling — turli ishlab chiqaruvchilarda (Akfa, Engelberg, Rehau, Veka) o‘rnatish ariqchasining shakli turlicha bo‘ladi.
- Sifatli material tanlang. Ikki mavsumda qotib qoladigan arzon qora rezina o‘rniga sifatli EPDM-zichlagich yoki silikonli (Q-Lon / TPE) rezina oling — ular ham yozgi jaziramada, ham qishki sovuqda yumshoqligini saqlab qoladi.
- Yangi konturni yaxlit bitta bo‘lak qilib o‘rnating. Ariqchani changdan nam latta bilan tozalang, o‘rnatishni ramaning yuqori qismi o‘rtasidan boshlang va burchaklarda rezinani tortib cho‘zmang. Ikkala uchining tutashgan joyini super-yelim bilan ehtiyotkorlik bilan yopishtiring.
Qachon deraza ta’mirlash ustasini chaqirgan ma’qul
Mustaqil sozlash mavsumiy profilaktika uchun mos keladi. Ammo quyidagi holatlarda albatta mutaxassisga murojaat qiling:• Tabaqa osilib qolgan va yopilayotganda ramaga tegib ishqalanmoqda — oshiq-moshiqlarni kompleks sozlash yoki oyna paketini qayta o‘rnatish (maxsus plastik tagliklar bilan tabaqa geometriyasini to‘g‘rilash) talab etiladi;
• Yon devor (otkos) yoki deraza tokchasi ostidan shamol kiryapti — tashqi montaj choklarini germetiklash zarur;
• Dastak bo‘sh aylanib qolgan yoki qotib qolgan — asosiy qulf reduktori ishdan chiqqan bo‘lib, uni aynan sizning furnitura markangizga moslab almashtirish kerak.
Toshkentda plastik romlarni ta’mirlash yoki issiqlik izolyatsiyasini tiklash kerakmi?
Ustabor platformasida Toshkent va O‘zbekistonning boshqa shaharlaridagi plastik romlarni ta’mirlash va sozlash bo‘yicha haqiqiy mijozlar fikri hamda bajarilgan ishlar fotosuratlariga ega tekshirilgan ustalar jamlangan.- Katalogdan rom ustasini tanlash — ustalarning anketalari va reytingini solishtiring hamda vositachilarsiz to‘g‘ridan-to‘g‘ri qo‘ng‘iroq qiling.
- Sozlash yoki rezina almashtirish uchun bepul buyurtma qoldirish — muammoni 1 daqiqada yozib qoldiring (masalan: «Toshkentda plastik romdan shamol kiryapti, sozlash va rezina almashtirish kerak»), va bo‘sh ustalar o‘z xizmatlari hamda narxlarini taklif qilishadi.
Ko‘p beriladigan savollar (FAQ)
Bahorda derazalarni yana «yozgi rejim»ga qaytarish kerakmi? Ha. Bahorda tungi harorat barqaror +10 °C dan yuqori bo‘la boshlaganda sapfalarni neytral holatga qaytarish tavsiya etiladi. Agar maksimal qisish rejimi O‘zbekistonning issiq yozida ham qoldirilsa, zichlagich rezina yuqori haroratda yassilanib qoladi va keyingi qishda issiqlikni ushlab turolmaydi.
Qishdan oldin rezina va furniturani nima bilan moylash kerak?
Zichlagich rezinani yiliga bir marta changdan tozalab, silikonli moy (sprey yoki qalam ko‘rinishida) surtish kerak — bu uni qurib ketish va muzlab yopishib qolishdan himoya qiladi. Furnituraning metall qismlarini esa kislota va smolasiz maxsus mashina moyi bilan moylash lozim (doimiy moylash uchun o‘simlik yog‘i yoki WD-40 ishlatish mumkin emas).
Nima uchun qishki rejimga o‘tkazgandan keyin derazalar ko‘p terlay (bug‘lana) boshladi?
Siz barcha tirqishlar va yelvizakni to‘liq yopganingizda, ko‘chadan toza havo kirishi to‘xtaydi. Xonada namlik yuqori bo‘lsa (ovqat pishirish, kir quritish, xonada ko‘p odam bo‘lishi), sovuq oynada kondensat hosil bo‘ladi. Yechim — xonani kuniga 2–3 marta 10 daqiqadan shamollatib turish yoki romga havo o‘tkazuvchi klapan o‘rnatish.